در هزاره سوم، استفاده از تکنولوژي جديد براي هرچه باشکوه‌تر جلوه دادن فضاهاي زيباي شهري نه يک رؤيا و شعار، که يک واقعيت است و در دنياي مدرن و ماشيني امروز که چشم‌اندازهاي شهري را محصولات حاصل از تکنولوژي تشکيل مي‌دهند، تلاش براي بازسازي روح شهري از سوي شهرداري‌ها امري اجتناب‌ناپذير است و در اين راه شايد بررسي نقش هنر، گرافيک و چگونگي ترکيب آنها در بسياري از مواقع به عنوان تنها راه‌حل برون‌رفت از وضعيت نابهنجار شهرها به لحاظ بصري است.

 در حالي که شهر شيراز مدعي پايتخت فرهنگي کشور و نگين گردشگري آن است، قطار شهري اين كلان‌شهر در تلاش است با ايجاد مترو، تسهيلات جديدي را به شهروندان و در نهايت گردشگران ارائه کند اما به نظر مي‌رسد گاهي قيمت ايجاد اين تسهيلات براي شهروندان سرسام‌آور است!

گذشته از ايجاد چاله و چوله در جاي‌جاي شهر و حفر تونل براي ايستگاه مترو و در نهايت مسدود کردن بخشي از مسيرهاي شهري و ايجاد ترافيک که گاهي البته اجتناب‌ناپذير است، اما نحوه پوشش محوطه‌هايي که قرار است در آينده ايستگاه‌هاي مترو باشند، نه زيبنده شهري با موقعيت ويژه شيراز، که زيبنده هيچ شهر ديگري نيست.

با اين توصيف پس از اينکه سازمان قطار شهري از ورقه‌هاي فلزي موسوم به پِليت بجاي گوني‌هاي بدرنگ و ترکيب استفاده کرد، اين اميد مي‌رفت که به زيبايي بصري فضاهاي شهري توجه بيشتري شود.

 در بسياري از نقاط شهر شيراز که قرار است ايستگاه مترو حفر شود، وجود ورقه‌هاي فلزي که شعارها و تبليغاتي هم از قبيل فروش گوسفند زنده،اجاره مغازه شيک!، طلاياب و... بر روي آن خودنمايي مي‌کنند، يک لطمه آشکار بصري به چهره شهر است.

در حالي که سازمان زيباسازي شهرداري شيراز کمترين تلاش ممکن را در استفاده از رنگ به‌عنوان يکي از مهم‌ترين عناصر بصري، دارد، سازمان قطار شهري شيراز ناگهان و شبانه سه کانکس بزرگ را در ميدان اصلي شهر و در فضاي خالي اما زيباي حاشيه استانداري فارس، که از هر دو طرف مزين به درخت‌هاي نارنج به عنوان نماد شهري شيراز مي‌باشد، قرار مي‌دهد و جالب اينکه يکي از اين کانکس‌ها به رنگ ضدزنگ است و انگار تنها چيزي که براي متوليان امور شهري اهميت ندارد، زيبايي بصري شهر است!

مدير زيباسازي شهرداري شيراز، در پاسخ علت اين مسئله گفت: از وجود اين کانکس‌ها در محل يادشده و نحوه چيدمان آنها اطلاعي ندارم، اما پيگيري خواهم کرد!

وقتي از او درباره زيبايي بصري شهري از منظر شهروندان سئوال کرديم، به ما پاسخ داد: مجسمه نيمه تنه امير کبير را يک مجسمه‌ساز ساخته است و...!

با مديرعامل قطار شهري شيراز نيز گفت‌وگو کردم که جواب شنيدم: دلم براي خبرنگاران مي‌سوزد!

او در توضيح ادله خود براي بيان اين جمله، گفت: در شرايطي که اين روزها بحث تغيير مديران استان مطرح است و کارکنان و کارگران برخي صنايع براي دريافت حقوقشان مقابل استانداري تجمع مي‌کنند، دلم مي‌سوزد که خبرنگار بايد از وضعيت پِليت‌هاي محافظ يا کانکس‌هاي قطار شهري گزارش کار کند!

مهندس فرج‌الله رجبي در عين حال معتقد است، در اين مورد حق با خبرنگار ايسنا است و مي‌گويد: مي‌پذيرم که مي‌شود در طراحي حفاظ هاي پوششي يا کانکس‌هايي که براي پيگيري کارهاي سازمان به کار گذاشته شده‌اند، دقت بيشتري کرد و به شعور شهروندان احترام گذاشت.

او در پايان گفت: خوشحال مي‌شويم که اين گزارش تهيه شود تا ما نيز به رفع نواقص خود بپردازيم.

در حالي که هويت بسياري از شهرهاي دنيا علاوه بر المان‌ها و نشان‌هاي مختلف، با رنگ‌هاي استفاده شده در سيما و منظر آن شهرها تعريف شده، مديران و متوليان شهري وظيفه دارند حتي به تابلوهاي برق يا سنگ‌فرش خيابان‌ها و پياده‌روها نيز نظارت کنند، تا جايي که حتي مي‌توان برخي خيابان‌ها را به نام رنگ‌ها شناخت!

يک گرافيست  نیز گفت: چه اشکال دارد در شهري مثل شيراز که يک شهر توريستي است، خياباني با نام نارنجي، يا صورتي يا ليمويي و گلبهي داشته باشيم. آيا در اين صورت گردشگر تشويق نخواهد شد که از اين خيابان‌ها که از يک هارموني خاص رنگ پيروي مي‌کنند ديدن كند؟

مسعود عباسي اضافه کرد: استفاده از عنصر رنگ و نقاشي در شهرهاي مهم دنيا يک امر جا افتاده است و معتقدم شهر شيراز با پيشينه تاريخي فوق‌العاده‌اي که دارد مي‌تواند در نقاشي‌هاي شهري خود نيز تغييرات ايجاد کند و به عنوان مثال مي‌شود برخي خيابان‌ها را نيز با نام نقاش يک دوره تاريخي خاص شناسايي کرد و از اين طريق به جلب و جذب توريست پرداخت.

اين گرافيست در پاسخ به اين سئوال که، حفاظ هاي پوششي قطار شهري به لحاظ ترکيب‌بندي و رنگ تا چه اندازه در زيبايي شهري مؤثر است؟ گفت: متأسفانه نه تنها کمکي به زيبايي بصري شهر نمي‌کند بلکه گاهي روح شهر را خفه مي‌کند.

وي بي‌توجهي در چيدمان و طراحي حفاظ هاي پوششي قطارشهري و عدم توجه به عنصر رنگ و نيز استفاده از رنگ‌هاي خنثي بجاي رنگ‌هاي انرژي‌زا را، مهم‌ترين دليل خود براي به هم خوردن زيبايي بصري شهر توسط قطار شهري عنوان کرد.

يک شهروند شيرازي نيز می گوید: سال‌هاست که عادت کرده‌ايم وقتي از منزل بيرون مي‌زنيم، بجاي اينکه يک منظره زيبا چشمان ما را نوازش کند، شاهد معضلات و کج سليقگي‌ها باشيم. من نمي‌دانم آيا آلودگي بصري جرم است يا نيست؟ اگر جرم است آيا با مجرم برخورد خواهد شد يا نه و اگر جرم نيست آيا حيف نيست به جاي اينکه سيماي شهر را به مردم زيباتر نشان دهيم آن را زشت و کريه کنيم؟

وي ادامه داد: چه اشکال دارد از ورقه‌هاي فلزي رنگي با انتخاب رنگ‌هاي شاد براي حفاظت محوطه‌هاي حفاري استفاده کنيم و اگر ورقه رنگي گران است آيا نمي‌شود آن را رنگ‌آميزي کرد؟ آيا هزينه کردن براي شهروندان در مقابل هزينه‌هاي سرسام‌آوري که هيچ سودي براي شهروندان ندارد، گناه است؟

مدير يک شرکت تبليغاتي نيز گفت: هم به قطار شهري و هم به سازمان زيباسازي شهرداري پيشنهادهاي خوبي براي برخي معابر شهر از جمله محل‌هايي که با ورقه‌هاي فلزي قطار شهري پوشيده شده، داده‌ايم اما هيچ جوابي از آنها نگرفته‌ايم، در حالي که استفاده نامناسب از اين ورقه‌هاي فلزي علاوه بر آلايندگي بصري و مخدوش کردن زيبايي شهر، در سلامت روحي و رواني شهروندان نيز مؤثر است.

وي گفت: در صورتي که قطار شهري و شهرداري شيراز قبول کنند حاضر هستيم با کمترين هزينه و استفاده از آخرين روش‌هاي تبليغي بهترين رنگ‌آميزي و طراحي را براي اين دو نهاد مردمي داشته باشيم. حتي به قطار شهري و شهرداري يادآور شده‌ايم که استفاده به‌جا و درست از اين گونه فضاها نه تنها شهر را چشم‌نواز مي‌کند، بلکه مي‌تواند منبع درآمد خوبي در جذب آگهي‌هاي تبليغاتي براي قطار شهري و شهرداري باشد، اما تعجبم که فرصت‌ها براي شهر تبديل به تهديد مي‌شوند!

 گزارش از خبرنگار ایسنا فرزاد صدری